Promatranja drevnih astronomskih objekata dovela su znanstvenike do intrigantnog otkrića da je vrijeme, izgleda, sporije prolazilo u ranom svemiru, točnije približno jednom petinom brzine kojom danas prolazi.
Ovaj neobični fenomen povezan je sa širenjem svemira od Velikog praska. Što se kozmički događaji događaju dalje od Zemlje, svjetlu iz tih događaja treba više vremena da dođe do nas, zbog čega se čini da se odvijaju usporeno u usporedbi s obližnjim događajima koji se događaju u sadašnjosti. Međutim, to ne znači da je rani svemir drugačije doživljavao vrijeme; promatračima prije nekoliko milijardi godina činilo bi se da se vrijeme normalno razvija.
Desetljeća promatranja širenja vremena
Desetljećima su astrofizičari proučavali širenje vremena u udaljenim supernovama, što je sugeriralo da su se neki događaji razvijali brzinom od 60 posto današnje brzine, vremenski gledano. Nedavno su Geraint Lewis s australskog Sveučilišta Sydney i Brendon Brewer s novozelandskog Sveučilišta Auckland pronašli ekstremniju verziju tog širenja vremena u kvazarima, drevnim objektima u središtima galaksija koji sadrže supermasivne crne rupe okružene vrućim diskovima plazme.
Kvazari predstavljaju neke od najstarijih objekata u svemiru, a najraniji opaženi kvazar pojavio se samo 600 milijuna godina nakon Velikog praska. Unatoč njihovu potencijalu za proučavanje širenja vremena u ranom svemiru, njihova nepredvidiva priroda predstavljala je izazov u usporedbi sa supernovama.
Novo svjetlo na širenje ranog svemira
Lewis i Brewer osmislili su metodu za analizu 190 kvazara, grupirajući ih na temelju svjetline i crvenog pomaka. Uspoređujući kvazare unutar svake skupine, identificirali su dosljedne obrasce aktivnosti tijekom određenih vremenskih razdoblja. Koristeći te uzorke kao standardni sat, Lewis i Brewer došli su do revolucionarnog otkrića, koje je objavljeno u časopisu Nature Astronomy.
Čini se da se najranije promatrani kvazar, koji datira otprilike milijardu godina nakon početka svemira, razvijao pet puta sporije od današnjih kvazara. To otkriće predstavlja najranije opažanje kozmološkog širenja vremena, bacajući svjetlo na ponašanje ranog svemira.
Proučavanje kvazara pridonijelo je znanstvenom razumijevanju širenja vremena u ranom svemiru, potvrđujući teorije i prikazujući njihov potencijal kao vrijednih alata u kozmologiji. Ti drevni astronomski objekti i dalje nude uzbudljive izglede za daljnja istraživanja i uvide u misterije svemira.
Izvor: New Scientist
